obraz - SoilSEDUMA---logo-male.jpg













obraz - drzewo2.JPG
obraz - kamyki.jpg
obraz - Sopot3.jpg
obraz - jaskinia.jpg
obraz - logo_bnwz_3.jpg


Kryształy



Pokrój kryształów

Cechą morfologiczną kryształów, ułatwiającą prawidłową identyfikację jest ich kształt czyli pokrój, który zależy od wymiarów kryształu w trzech wzajemnie prostopadłych kierunkach.

Kryształy zbliżone kształtem do sześcianu lub kuli o identycznych lub zbliżonych wymiarach w trzech prostopadłych kierunkach mają pokrój izometryczny

(gr. isos = równy, w złożeniach jednakowy).

W zespole kryształów wyraźnie wydłużonych w jednym kierunku (osie „x” i „y” mają zbliżone niewielkie wymiary, a oś „z” ma znaczą długość)

Wyróżnia się w zależności od ich grubości:

  • pokrój słupkowy – odmiany:

    • długosłupkowy, krótkosłupkowy, beczułkowaty,

  • pokrój pręcikowy,

  • pokrój igiełkowy,

  • pokrój włoskowy,

  • pokrój włóknisty.

Niektóre pojedyncze kryształy włókniste nie są widoczne, ich grubość wynosi kilka mikrometrów.

Pojedyncze bardzo cienkie i wydłużone kryształy azbestów mają grubość 0,0001 mm.

W zespole kryształów płaskich,  z uprzywilejowanym ich wzrostem zgodnie z poziomymi osiami „x” i „y”.

Przy braku wzrostu, lub minimalnym wzrostem zgodnie z osią „z” w zależności od ich grubości i kształtu wyróżnia się:

  • pokrój łuseczkowy,

  • pokrój blaszkowy,

  • pokrój płytkowy,

  • pokrój tabliczkowy – odmiana - grubotabliczkowy,

  • pokrój listewkowy.

  

Kryształy tego samego minerału mogą wykazywać różne pokroje.

Nazwy niektórych minerałów zawierają ich charakterystyczne cechy morfologiczne wyrażające ich ogólny kształt:

anataz – z gr. anatasis = wydłużony,

sanidyn – z gr. sanis = płytka,

skapolit – z gr. skapos = pręt, lithos = kamień.


Formy występowania minerałów

Pojedyncze kryształy

 

Kryształ pirytu (FeS2)
o pokroju izometrycznym wykształcony w formie sześcianu
coll. K. Miszewski

 


 



Kryształ pirytu (FeS2)

o pokroju izometrycznym wykształcony w formie dwunastościanu pentagonalnego (pięciokątnego)
coll. K. Miszewski

 

Kryształ fluorytu (CaF2)
o pokroju izometrycznym wykształcony w formie ośmiościanu
 coll. K. Miszewski


 

Kryształ granatu
o pokroju izometrycznym wykształcony w formie dwunastościanu rombowego
Granaty mają zmienny skład chemiczny, są krzemianami: Mg, Al, Fe, Ca, Mn, Zr, V i Cr.
 coll. K. Miszewski

 

Dwa zrośnięte kryształy leucytu (K[AlSi2O6])
o pokroju izometrycznym wykształcone w formie dwudziestoczterościanu deltoidowego
coll. K. Miszewski

 


Kryształ kwarcu (SiO2)

o pokroju słupowym wykształcony w formie sześciobocznego (heksagonalnego) słupa zakończonego piramidą heksagonalną
Podstawową cechą diagnostyczną kryształów kwarcu jest poprzeczne prążkowanie ścian słupa.
coll. K. Miszewski

 

Kryształ  morionu (SiO2)

o pokroju słupowym czarna nieprzezroczysta odmiana kwarcu dymnego wykształcona w formie sześciobocznego (heksagonalnego) słupa zakończonego piramidą heksagonalną.

 

Ściany słupa są poprzecznie prążkowane

coll. K. Miszewski 


 

Kryształ kwarcu (SiO2)

o pokroju pręcikowym wykształcony w formie sześciobocznego (heksagonalnego) pręcika zakończonego piramidą heksagonalną. Ściany słupa są poprzecznie prążkowane

 coll. K. Miszewski


Kryształ kwarcu (SiO2)

o pokroju krótkosłupowym wykształcony w formie sześciobocznego (heksagonalnego) słupa bipiramidalnego. Ściany słupa są poprzecznie prążkowane

coll. K. Miszewski


Kryształ gipsu (CaSO4 x 2H2O)

o pokroju tabliczkowym
 coll. K. Miszewski
 

 

Kryształ kalcytu (CaCO3)

pokroju słupkowym
coll. K. Miszewski

Skupienie kryształów biotytu

o pokroju blaszkowym
coll. K. Miszewski

 


 

Skupienie kryształów muskowitu

o pokroju blaszkowym

Nazwa pochodzi od łac. vitrum muscoviticum = szkło moskiewskie. Płyty muskowitu pozyskiwane na Uralu, były wstawiane w przeszłości do otworów okiennych w domach  i na statkach, a Moskwa była ośrodkiem handlu muskowitem (J. Żaba, Ilustrowany słownik skał i minerałów, Videograf II, Katowice, 2003).

coll. K. Miszewski


 

Skupienie kryształów aragonitu (CaCO3)

o pokroju słupkowym
coll. K. Miszewski

 

Skupienie kryształów antymonitu (Sb2S3)

o pokroju igiełkowym
coll. K. Miszewski

 

Skupienie kryształów uleksytu (NaCa[B5O6(OH)6 x 5H2O)

o pokroju igiełkowym uwodniony boran sodu i wapnia

Płytka igiełkowego skupienia uleksytu przecięta prostopadle do długości igiełkowych kryształów wykazuje właściwości naturalnego światłowodu i przenosi obraz z dolnej powierzchni  na powierzchnię górną – stąd uleksyt jest też nazywany – kamieniem telewizyjnym.

coll. K. Miszewski


 

Skupienie kryształów plumosytu

o pokroju włoskowym z Trepčy w Kosowie (Bośnia) była Jugosławia otrzymane w Muzeum Geologicznm w Skopie.

Plumosyt (Pb5Sb4S11 – antymonowa siarkosól ołowiu) jest odmianą boulangerytu, ma kruche kryształy  coll. K. Miszewski


Skupienie sfilcowane skrytokrystalicznych włókien aktynolitu i tremolitu tworzące nefryt.

Nefryt jest skałą metamorficzną
coll. K. Miszewski

 

Skupienie kryształów pirytu (FeS2)

o pokroju izometrycznym
coll. K. Miszewski

 

Skupienie kryształów halitu (NaCl)

o pokroju włóknistym
coll. K. Miszewski

 

Skupienie kryształów barytu (BaSO4)

o pokroju tabliczkowym
coll. K. Miszewski



Katedra Ochrony Powierzchni Ziemi
ul. Oleska 22, tel. 077 401 60 20, fax. 077 401 60 30
e-mail: kopz@uni.opole.pl
administrator Grzegorz Kusza

dol