obraz - SoilSEDUMA---logo-male.jpg













obraz - drzewo2.JPG
obraz - kamyki.jpg
obraz - Sopot3.jpg
obraz - jaskinia.jpg
obraz - logo_bnwz_3.jpg


Fałdy





 

  Intensywnie sfałdowany łupek kwarcytowy

  z dysharmonijnymi fałdami. Dysharmonia jest wyrażona:
  • innym stopniem, zaciśnięcia fałdów,
  • różną szerokością stref przegłubowych,
  • różnym stopniem zafałdowania górnej i dolnej powierzchni fałdu (górna powierzchnia ma dwa przeguby, dolna jeden)
Miejsce pobrania: Opolszczyzna, kopalnia odkrywkowa „Dewon”, 0,6 km na N od                                zachodniego skraju Pokrzywnej, przedpole Gór Opawskich.

Przedrostek – meta – oznacza, że jest to skała metamorficzna w której  zachowały się cechy skały pierwotnej. Wyraźnie widoczne warstwowanie  sedymentacyjne wyrażone dwuczłonowymi warstwami pierwotnie pyłowcowo  - iłowcowymi wskazuje na niski stopień metamorfizmu regionalnego. Jasnoszare człony meta - pyłowcowe przechodzą stopniowo w czarne człony meta – iłowcowe. Granice między sąsiednimi warstwami dwuczłonowymi są wyraźne i ostre.

Fałd jest:

  • strukturą tektoniczną,
  • deformacją plastyczną warstw skalnych,
  • wygięciem warstw skalnych.
  • efektem ciągłej deformacji podczas której ciągłość warstw zostaje zachowana.

Elementy fałdu:

  • przegub (strefa przegubowa) (ang. hinge),
  • skrzydła (ang. limbs),
  • oś fałdu (ang. fold axis),
  • powierzchnia osiowa (ang. axial surfach)

Przegub (strefa przegubowa):

  • zwykle wąska strefa o największej krzywiźnie,
  • strefa połączenia dwóch skrzydeł,
  • wąska strefa w której jedno skrzydło przechodzi w drugie skrzydło

Skrzydła:

  • proste (płaskie) części warstw miedzy sąsiednimi przegubami,
  • warstwy skalne nachylone w przeciwnych kierunkach po obu stronach osi fałdu,
  • warstwy skalne łączące sąsiednie przeguby oś fałdu
  • linia na powierzchni sfałdowanej warstwy przebiegającej przez środek przegubu,

Powierzchnia osiowa:

  • powierzchnia łącząca osie fałdu w zespole kolejnych warstw,
  • dzieli fałd symetrycznie na dwie połowy.

Fałdy powstają: w efekcie długotrwałych nacisków tektonicznych na głęboko zalegające warstwy skalne.

Warstwowane skały osadowe zalegające zwykle poziomo, mogą być sfałdowane  w jednym lub w kilku etapach deformacji, w efekcie nacisków bocznych, przy stałym lub zmiennym polu nacisków bocznych. W zależności od ilości etapów deformacji – oznaczanych symbolami D1, D2, D3 ....- w warstwowanych skałach zostają wykształcone kolejne generacje fałdów - oznaczane odpowiednio F1, F2, F3

Kruche skały w efekcie długotrwałego nacisku w skorupie ziemskiej, trwającego tysiące lat, mogą ulegać plastycznym deformacjom bez przerywania ciągłości warstw.

Kruche skały poddane w czasie ruchów górotwórczych długotrwałym naciskom zachowują się jak ciała plastyczne, nie ulegają kruchym deformacjom - uskokowaniu (ang. faulting) i spękaniu (ang. joint, fracture) ale zachowują ciągłość lateralną i ulegają deformacjom fałdowym.

 

Fałdy nałożone F2 na F1 metapyłowiec sfałdowany w dwóch etapach deformacji D1 i D2




Miejsce pobrania: Opolszczyzna, zbocze Bystrego Potoku, odsłonięcie w skarpie drogi Pokrzywna - Biskupia Kopa, w pobliżu skoczni, warstwy andelskohorskie, górny dewon, Góry Opawskie. Próbę pobrał J. Patałacha, geolog z AN SSSR (Kazachstan).

 

Fałd pierwszej generacji F1 sfałdowany wtórnie w fałd drugiej generacji F2.





Wzajemna relacja przestrzenna fałdów F1 i F2 dowodzi znacznej zmiany pola nacisków tektonicznych w drugim etapie deformacji D2 o około 900. Fałd pierwszej generacji F1 ma znacznie silniej zaciśnięte skrzydła od fałdu drugiej generacji F2.

 

 



Katedra Ochrony Powierzchni Ziemi
ul. Oleska 22, tel. 077 401 60 20, fax. 077 401 60 30
e-mail: kopz@uni.opole.pl
administrator Grzegorz Kusza

dol